Arnavutluk Leki: Balkanlar'ın İzole Kalmış Ekonomisi
Arnavutluk Leki, 1926'da ülkenin ilk ulusal para birimi olarak tanıtılmıştır; 'lek' ismi, ülkenin efsanevi hükümdarı Büyük İskender'in (Leka/Lekë) adından esinlenmiştir. Komünist dönemde (1945-1990) Arnavutluk, dünyanın en izole ekonomilerinden biri olarak dış ticarete neredeyse tamamen kapalı kalmış, lek bu dönemde gerçek piyasa değerinden bağımsız resmi kurlarla idare edilmiştir.
Lekin en zorlu dönemi 1997'de yaşanmıştır: ülke çapında yaygın 'Ponzi şeması' yatırım skandallarının çökmesi, halkın tüm birikimlerini kaybetmesine ve yaygın isyanlara yol açmış, bu kaos ortamında lek ciddi değer kaybı yaşamış ve ülke kısa süreliğine iç savaşın eşiğine gelmiştir.
Günümüzde Arnavutluk Leki, ülkenin AB üyelik sürecindeki ilerlemesine paralel olarak nispeten istikrar kazanmış bir para birimidir; turizm gelirleri (özellikle Arnavutluk kıyı şeridi) ve yurt dışı işçi dövizleri lekin istikrarını desteklemektedir. Arnavutluk Merkez Bankası, dalgalı kur rejimini sürdürmektedir.
İlginç bir not: Arnavutluk, komünizm döneminde ülkeye 700.000'den fazla küçük betondan sığınak (bunker) inşa ettirmiş bir liderliğe (Enver Hoca) sahipti; bu tuhaf miras bugün ülkenin turistik bir simgesi haline gelmiş, dolaylı olarak lek ekonomisine turizm geliri sağlayan ilginç bir kültürel kalıntıya dönüşmüştür. Arnavutluk'un komünizm sonrası dönemde yaşadığı zorlu ekonomik geçiş, ülkeyi Avrupa'nın en yoksul ülkelerinden biri konumundan çıkarıp kademeli bir büyüme sürecine sokmuş; bu dönüşüm sürecinde lek istikrarını korumaya devam etmiştir. Arnavutluk'un Avrupa'nın en genç nüfuslarından birine sahip olması ve büyük bir diasporaya (özellikle İtalya ve Yunanistan'da) sahip olması, lekin istikrarını destekleyen yurt dışı işçi dövizi akışının temel kaynağını oluşturmaktadır. Ayrıca Arnavutluk'un Adriyatik ve İyon kıyıları, 'Avrupa'nın son bakir kıyı şeridi' olarak anılmakta; bu el değmemiş doğa, lekin gelecekteki turizm potansiyelinin en büyük varlığını oluşturmaktadır. Bu potansiyel, lekin gelecekteki turizm gelirlerinin en büyük kaynağı olmaya adaydır. Ayrıca Arnavutluk, komünizm sonrası dönemde İtalyan televizyon yayınlarını yasadışı yollarla izleyerek dış dünyaya açılan ilk nesli yetiştirmiş; bu kültürel etkileşim lekin bugünkü Avrupa yönelimli kimliğinin köklerinden birini oluşturur. Bu etkileşim, lekin bugünkü Avrupa yönelimli kimliğinin köklerinden birini oluşturmaya devam eder. Bu da lekin kimliğini güçlendirmeye devam etmektedir.