İsrail Şekeli: Hiperenflasyondan Teknoloji Ekonomisine
İsrail Şekeli (yeni şekel), 1985'te önceki 'şekel'in yerini alarak tanıtılmıştır; 'şekel' ismi, antik Orta Doğu'da ağırlık ölçü birimi olarak kullanılan ve İncil'de de geçen binlerce yıllık tarihi bir terimdir. Yeni şekelin tanıtılması, İsrail'in 1980'lerin ortasındaki şiddetli hiperenflasyon krizine (yıllık %400'ü aşan) doğrudan bir yanıt olmuştur.
Şekelin tarihindeki en önemli dönüşüm, 1985'teki 'İstikrar Planı'dır: eski şekelden 1.000:1 oranında yeniden değerleme yapılmış, sıkı mali disiplin politikalarıyla enflasyon birkaç yıl içinde tek haneli rakamlara indirilmiştir — bu, İsrail ekonomi tarihinin en başarılı istikrar operasyonlarından biri olarak kabul edilir.
Günümüzde İsrail Şekeli, ülkenin küresel teknoloji sektöründeki güçlü konumunu ('Start-up Nation' lakabıyla) yansıtan, nispeten istikrarlı ve güçlü bir para birimidir; İsrail'in yüksek teknoloji ihracatı ve yabancı doğrudan yatırım çekme kapasitesi şekeli bölgenin en dirençli para birimlerinden biri yapmaktadır. Bölgesel jeopolitik gerginlikler şekel üzerinde dönemsel baskı yaratabilmektedir.
İlginç bir not: İsrail, kişi başına düşen teknoloji girişimi sayısında dünya lideri ülkelerden biridir; bu yenilikçilik ekosistemi, şekeli bölgenin en çok yabancı sermaye çeken para birimlerinden biri haline getirmektedir. İsrail'in Akdeniz'de keşfettiği doğal gaz rezervleri (Leviathan sahası gibi), şekele yeni bir enerji ihracatı geliri kaynağı sağlamış; bu keşifler ülkenin enerji ithalatçısından ihracatçısına dönüşmesini sağlayan tarihi bir değişimdir. Tel Aviv, kişi başına düşen girişim sermayesi yatırımı açısından dünyanın en yoğun şehirlerinden biridir; bu yenilikçilik ekosistemi şekeli bölgenin en dinamik teknoloji para birimlerinden biri haline getirmektedir. Ayrıca Kudüs, üç büyük dinin kutsal saydığı benzersiz bir şehir olarak yılda milyonlarca dini turisti çeker; bu ziyaretçi akışı şekelin turizm gelirlerinin önemli bir kaynağıdır. Bu ziyaretçi akışı, şekelin turizm gelirlerinin istikrarlı bir kaynağını oluşturur. Ayrıca İsrail'in tarım teknolojisi (damla sulama sistemi gibi), çöl koşullarında verimli tarımı mümkün kılan yenilikler geliştirmiş; bu teknik başarı şekelin desteklediği yüksek teknoloji tarım ihracatının temelini oluşturur. Bu başarı, şekelin desteklediği yüksek teknoloji tarım ihracatının temelini oluşturmaktadır bugün. Bu da şekelin teknolojik gücünü pekiştirmektedir bugün de. Bu, İsrail'in teknoloji liderliğini pekiştirmeye devam etmektedir.