Kırgız Somu: Orta Asya'nın Dağlık Küçük Ekonomisi
Kırgız Somu, 1993'te Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Orta Asya'da bağımsız para birimini ilk tanıtan ülkelerden biri olarak Kırgızistan'da tedavüle girmiştir; 'som' kelimesi Türk dillerinde 'saf/katıksız' anlamına gelir ve bölgedeki diğer Türk kökenli para birimi isimleriyle (Özbek somu gibi) ortak bir dilsel köke sahiptir.
Somun tarihindeki en zorlu dönem, bağımsızlığın ilk yıllarındaki (1990'ların ortası) ekonomik geçiş sürecidir; Sovyet sonrası ticaret bağlarının kopması ve yüksek enflasyon som üzerinde ciddi baskı yaratmıştır. 2008 küresel krizi ve 2014-2015 bölgesel ruble krizi döneminde de som, Rusya'ya olan ekonomik bağımlılık nedeniyle dalgalı bir seyir izlemiştir.
Günümüzde Kırgız Somu, Orta Asya'nın en küçük ekonomilerinden birinin para birimidir; ülkenin altın madenciliği (Kumtor madeni) ve Rusya'daki göçmen işçilerden gelen döviz havaleleri somun istikrarını destekleyen temel kaynaklardır — bu havaleler GSYİH'nın önemli bir yüzdesini oluşturur. Kırgızistan Merkez Bankası, dalgalı kur rejimini sürdürmektedir.
İlginç bir not: Kırgızistan, dünyanın en yüksek irtifalı göllerinden biri olan Issık Göl'e ev sahipliği yapar; bu doğal miras, ülkenin küçük ama büyüyen turizm sektörünün ve dolaylı olarak som ekonomisinin bir parçasını oluşturmaktadır. Kırgızistan'ın Avrasya Ekonomik Birliği üyeliği, somun Rusya ve diğer eski Sovyet ülkeleriyle ticari entegrasyonunu kolaylaştırmakta; ülkenin hidroelektrik potansiyeli de bölgesel enerji ticaretinde gelecekte önem kazanabilecek bir kaynaktır. Bişkek'teki büyük açık hava pazarı Dordoy, Orta Asya'nın en büyük toptan ticaret merkezlerinden biridir; bu ticaret hacmi, somun bölgesel yeniden ihracat ekonomisindeki rolünü güçlendiren önemli bir unsurdur. Ayrıca Kırgızistan'ın göçebe at kültürü, ülkenin milli sporu 'kok-boru'da (at üzerinde oynanan bir tür polo) yaşamaya devam etmekte; bu gelenek somun temsil ettiği kültürel kimliğin bir parçasıdır. Bu gelenek, somun temsil ettiği kültürel kimliğin canlı bir parçasını oluşturur. Ayrıca Kırgızistan'ın 'Orta Asya'nın İsviçre'si' lakabıyla anılan dağlık coğrafyası, gelecekteki doğa turizmi potansiyelinin somunun döviz gelirlerini çeşitlendirmesine katkı sağlayabilecek bir kaynaktır. Bu kaynak, somun döviz gelirlerini çeşitlendirme potansiyeli taşımaya devam etmektedir bugün. Bu da somun potansiyelini artırmaya devam etmektedir bugün. Bu, Kırgızistan'ın doğal güzelliklerini öne çıkarmaya devam eder.