Türkmenistan Manatı: Orta Asya'nın Kapalı Gaz Ekonomisi
Türkmenistan Manatı, 1993'te Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından tanıtılmış, 2009'da ise 5.000:1 oranında bir yeniden değerlemeden (redenomination) geçmiştir; 'manat' ismi, tıpkı komşu Azerbaycan'da olduğu gibi Rusça 'moneta' (sikke) kelimesinden türemiştir.
Manatın tarihi, ülkenin dünyanın en kapalı ve şeffaf olmayan ekonomilerinden birine sahip olması nedeniyle sınırlı uluslararası veriyle bilinir; resmi kur ile kara borsa kuru arasında zaman zaman %500'ü aşan devasa farklar oluşmuş, bu da manatın gerçek piyasa değerinin resmi rakamlarla örtüşmediğini göstermektedir.
Günümüzde Türkmenistan Manatı, dünyanın dördüncü büyük doğal gaz rezervlerine sahip ancak son derece kapalı ve devlet kontrolündeki bir ekonominin para birimidir; manat, sabit bir resmi kurla (1 dolar = 3,5 manat) idare edilmekte, ancak bu kur fiilen serbest piyasa koşullarından kopuk kalmaktadır. Ülke, uluslararası şeffaflık endekslerinde sürekli en alt sıralarda yer almaktadır.
İlginç bir not: Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat, beyaz mermer kaplı binaları nedeniyle Guinness Rekorlar Kitabı'na 'dünyada kişi başına düşen beyaz mermer bina yoğunluğu en yüksek şehir' olarak girmiştir — bu görkemli ama tuhaf şehircilik projesi, ülkenin doğal gaz gelirlerinin nasıl kullanıldığına dair çarpıcı bir örnektir. Türkmenistan'ın 'tarafsızlık' siyasi doktrini (BM tarafından da tanınan), ülkeyi bölgesel ittifaklardan uzak tutmakta; bu izolasyonist duruş manatın uluslararası piyasalarla neredeyse hiç entegre olmamasının temel siyasi nedenlerinden biridir. Türkmenistan'ın 'Cehennem Kapısı' olarak bilinen Darvaza gaz kraterinin onlarca yıldır yanmaya devam etmesi, ülkenin devasa doğal gaz rezervlerinin en görsel ve tuhaf simgelerinden birini oluşturur. Ayrıca Türkmenistan'da devlet başkanının heykelleri ve portreleri kamusal alanlarda yaygın bulunur; bu kişi kültü, ülkenin manatı da kapsayan genel yönetim tarzının karakteristik bir özelliğidir. Bu özellik, manatı da kapsayan genel yönetim tarzının karakteristik bir unsurudur. Ayrıca Türkmenistan'ın Merv antik kenti, İpek Yolu'nun en büyük şehirlerinden biriydi ve bir dönem dünyanın en kalabalık şehri olma unvanını taşımıştır; bu tarihi miras manatın simgelediği kadim medeniyet kimliğini yansıtır. Bu miras, manatın simgelediği kadim medeniyet kimliğini yansıtmaya devam etmektedir bugün. Bu da manatın kimliğini yansıtmaya devam etmektedir bugün de.