Ihlara Vadisi
Melendiz Suyu'nun oyduğu, Bizans dönemi kaya kiliseleriyle ünlü etkileyici kanyon.
Kısa Tarihçe
Aksaray ve çevresi, Hitit tabletlerinde Kurşura, İlk Çağ'da Garsaura adlarıyla anılan, Kapadokya Kralı Arkhelaos döneminde yeniden inşa edilerek Archelais adını almış köklü bir yerleşim bölgesidir. Selçuklu döneminde önemli bir ticaret ve ilim merkezi olan şehir, İpek Yolu üzerindeki Sultanhanı gibi büyük kervansaraylara ve Kızıl Minare gibi mimari eserlere ev sahipliği yapmıştır. Osmanlı döneminin ardından Cumhuriyet'in ilk yıllarında bağımsız bir il iken 1933'te Niğde'ye bağlı bir ilçe hâline gelen Aksaray, 15 Haziran 1989'da yeniden il statüsü kazanmıştır. Günümüzde Aksaray Üniversitesi ve Ihlara Vadisi'nin turizm potansiyeliyle İç Anadolu'nun gelişen illerinden biri olmuştur.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 7.659 km²
Rakım ≈ 980 m (şehir merkezi)
İklim Karasal İç Anadolu iklimi — kışlar soğuk ve karlı, yazlar sıcak ve kurak geçer; Hasan Dağı'nın yüksek kesimlerinde daha sert bir dağ iklimi görülür.
Yıllık Yağış ≈ 350 mm
Topografya
- Hasan Dağı (3.268 m, sönmüş yanardağ)
- Ekecik Dağı
- Ihlara Vadisi (Melendiz Suyu'nun oyduğu kanyon), Tuz Gölü'nün bir bölümü
Nehirler
- Melendiz Suyu
- Kızılırmak (il sınırından geçen kısmı)
Göller ve Barajlar
- Tuz Gölü (kısmen, Türkiye'nin ikinci büyük gölü)
- Mamasın Barajı
Nüfus
Toplam 441.136 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 58 kişi/km²
Plaka 68
Alan Kodu 0382
İlçe Sayısı 8
Merkez İlçeler Merkez
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%22
0-14 yaş
%64
15-64 yaş
%14
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%17
Yükseköğretim
%25
Lise
%50
İlk ve Ortaöğretim
%8
Diğer
Önemli Yerler
Sultanhanı (Sultan Han)
İpek Yolu üzerindeki, Anadolu'nun en büyük ve en iyi korunmuş Selçuklu kervansaraylarından biri.
Kızıl Minare (Eğri Minare)
Selçuklu döneminden günümüze ulaşan, eğikliğiyle 'Türkiye'nin Pisa Kulesi' olarak anılan tarihi minare.
Güzelyurt (Gelveri) ve Yeraltı Şehri
Kapadokya kültürünün izlerini taşıyan tarihi kasaba ve yeraltı şehri.
Aksaray Ulu Camii
Selçuklu-Osmanlı dönemi mimarisinin örneklerinden tarihi cami.
Ekonomik Faaliyetler
Tarım
Aksaray Ovası'nın verimli toprakları patates, tahıl ve şeker pancarı üretiminde bölgeyi Türkiye'nin önemli tarım illerinden biri yapar.
Hayvancılık
Geniş mera alanları büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık için önemli bir potansiyel sunar.
Turizm
Ihlara Vadisi, Sultanhanı ve Güzelyurt gibi tarihi-doğal alanlarla Kapadokya turizminin batı kapısı konumundadır.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Aksaray'ın ortanca yaşı 33.6, nüfus yoğunluğu km² başına 61.1 kişidir. Nüfus artış hızı binde +3.8. İlde 14.958 yabancı uyruklu (nüfusun %3.39'i) ve 19.922 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Aksaray, diğer illerden 14.264 kişi alırken 14.147 kişi vermiş — net +117 kişilik iç göç fazlası. Uluslararası göçte 2.413 kişi alırken 3.809 kişi vermiş — net -1,396 kişilik dış göç açığı. Toplamda il, göç hareketlerinden net -1,279 kişi kaybetmiştir; buna +2,939 kişilik doğal nüfus artışı (5.324 doğum - 2.385 ölüm) eklendiğinde ilin genel nüfus dinamiği ortaya çıkar.
Hanehalkı ve Eğitim
Aksaray'da 133.457 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 3.2 kişi. Hanelerin 25.021 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 54.400 kişi ile toplam nüfusun %12.3'ini oluşturur. 11.706 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Aksaray'ın toplam doğurganlık hızı 1.65'dir — nüfus yenilenme eşiği olan 2,1'in altındadır. Evlenme sayısı 3.158 iken boşanma sayısı 1.126'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 36 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 26.8, kadınlarda 24.4'dir.
İsim İstatistikleri
Aksaray'da bebeklere en çok verilen isimler Göktuğ (erkek) ve Gökçe (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mustafa ve Hatice'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.