Bursa Hakkında Genel Bilgiler

Bursa çevresindeki ilk yerleşim MÖ 6000'lere (Ilıpınar Höyüğü) uzanır; kent, Bitinya Kralı I. Prusias tarafından 'Prusa' adıyla kuruldu. Roma ve Bizans dönemlerinde Uludağ (Mysia Olymposu) eteğindeki şifalı sularıyla ünlendi. 1326'da Orhan Gazi tarafından fethedilerek Osmanlı Devleti'nin ilk başkenti oldu ve yaklaşık 39 yıl bu unvanı taşıdı; ilk Osmanlı sultanlarının türbeleri buradadır. İpek Yolu ticaretiyle zenginleşen şehir, Cumhuriyet döneminde otomotiv ve tekstil sanayisiyle Türkiye ekonomisinin lokomotiflerinden biri hâline geldi.

Yüzölçümü 10.811 km²

Rakım ≈ 100 m (merkez); Uludağ 2.543 m

İklim Akdeniz iklimi etkisi — yazlar sıcak ve kurak, kışlar serin ve yağışlı geçer; zaman zaman kar görülür. Uludağ'da kışın bol kar, kayak sezonunu uzun tutar.

Yıllık Yağış ≈ 700 mm

Toplam 3.263.011 (TÜİK 2025)

Yoğunluk 302 kişi/km²

Plaka 16

Alan Kodu 0224

İlçe Sayısı 17

Merkez İlçeler Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Gemlik, Mudanya, İnegöl

Genel Nüfus Sayımı (1927-2000) ve Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (2007-2025) verilerine göre Bursa'nın nüfusu 1927'den 2025'e 8,1 kat artarak 401.595'ten 3.263.011'e yükselmiştir.

Bursa, incelenen illerin çoğunun aksine hiçbir dönemde net nüfus kaybı yaşamamış, istikrarlı ve kesintisiz bir büyüme sergilemiştir. En hızlı büyüme 1975-1990 arasıdır — otomotiv ve tekstil sanayisinin şehri bir işçi göçü merkezine dönüştürdüğü bu dönemde yıllık bileşik büyüme %2,9-3,9 bandında seyretmiştir. 2000 sonrasında büyüme kademeli olarak yavaşlamış olsa da (2022-2025 arası %0,6-0,75), pozitif kalmaya devam etmiştir — bu, Bursa'yı incelenen iller arasında en "istikrarlı büyüyen" profile sahip şehir yapar.

Cinsiyet dengesi tarihsel olarak dalgalı bir seyir izlemiştir: 1927'de kadın çoğunluğuyla başlayan il, 1990'da erkek çoğunluğuna dönmüş, 2007'de tekrar kadın çoğunluğuna geçmiş, 2015 civarında kısa süreliğine yeniden erkek çoğunluğuna dönmüş ve 2020'den bu yana istikrarlı biçimde kadın çoğunluğunda kalmıştır (2025'te +6.587 kadın fazlası).

Kaynak: TÜİK, Genel Nüfus Sayımı sonuçları (1927-2000) ve Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (2007-2025).

Genel Görünüm

Bursa'nın ortanca yaşı 36,8, nüfus yoğunluğu km² başına 314,3 kişidir. Nüfus artış hızı binde 7,5 ile Ankara'ya (binde 7,9) yakın, güçlü bir düzeydedir. Yabancı nüfus oranı %1,68 (54.705 kişi); yurtdışı doğumlu nüfus ise 245.311 kişi ile incelenen orta ölçekli iller arasında dikkat çekici derecede yüksektir — bu, Bursa'nın tarihsel Balkan göçmen nüfusunu yansıtır.

Göç Dengesi

Bursa net göç kazanan bir ildir: diğer illerden 90.863 kişi alırken 70.447 kişi vermiş — net +20.416 kişilik iç göç fazlası, incelenen iller arasında Ankara'dan sonra en yüksek ikinci değer. Uluslararası göçte küçük bir kayıp var: 10.825 kişi alırken 12.750 kişi vermiş — net -1.925 kişilik dış göç açığı. Toplamda net +18.491 kişi kazanmıştır; buna +12.402 kişilik doğal nüfus artışı eklendiğinde, Bursa'nın büyümesinin hem göç hem doğumla dengeli biçimde beslendiği görülür.

Bursa'ın En Güçlü Göç Bağlantıları (2025)

TÜİK'in iller arası göç matrisine göre Bursa'ın 2025'te en çok göç aldığı iller: İstanbul (12.702), Ankara (3.296), Balıkesir (3.161). En çok göç verdiği iller ise: İstanbul (11.234), Ankara (4.152), Balıkesir (3.400). Bu veriler, Bursa'ın hangi illerle en yoğun nüfus hareketliliği içinde olduğunu somut biçimde ortaya koymaktadır.

Doğum Yeri vs. İkamet: Bursa'nın "Göçmen Çekim Gücü"

TÜİK'in doğum yerine göre nüfus verisine göre, şu anda Türkiye'de yaşayanlardan yalnızca 2.102.769 kişi Bursa'da doğmuştur — oysa Bursa'nın güncel ikamet nüfusu 3.263.011'dir. Aradaki 1.160.242 kişilik fark, kabaca Bursa'nın nüfusunun yaklaşık %35,6'inin başka bir ilde doğup sonradan buraya yerleştiğini gösterir (bu, doğrudan bir göç sayımı değil, doğum yeri ile mevcut ikamet arasındaki basit bir karşılaştırmadır; ölüm ve zaman içindeki hareketlilik dahil edilmemiştir).

Hanehalkı ve Eğitim

Bursa'da 1.041.514 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,1 kişidir. Yükseköğrenimli nüfus toplamda 568.614 kişi ile toplam nüfusun %17,4'ünü oluşturur.

Hayati İstatistikler

Bursa'nın toplam doğurganlık hızı 1,37'dir. Evlenme sayısı 20.519 iken boşanma sayısı 7.731'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 38 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 28,5, kadınlarda 26,1'dir.

İsim İstatistikleri

Bursa'da bebeklere en çok verilen isimler Alparslan (erkek) ve Alya (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mehmet ve Fatma'dır.

Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.