Koyunbaba Tuz Mağarası
Yaklaşık 3,5 km uzunluğuyla Türkiye'nin ve dünyanın en büyük tuz mağaralarından; beyaz ve pembe tuz kristalleri, sabit nem ve sıcaklığıyla haloterapi (tuz terapisi) imkânı sunar.
Kısa Tarihçe
Çankırı'da yerleşim MÖ 5000'lere uzanır; antik çağda 'Gangra' (Germanikopolis) adıyla anılan kent, Galatların ve Roma'nın önemli merkezlerinden biriydi. Hitit, Frig, Roma ve Bizans dönemlerinin ardından 1075'te Emir Karatekin tarafından fethedilerek Türk yurdu oldu. Selçuklu döneminde, içindeki yılan kabartmalarıyla bir 'şifa yurdu' (darülhadis) olan Taş Mescit yapıldı. Osmanlı döneminde tahıl ve tuz ticaretiyle gelişen şehir, Yâren kültürü ve el sanatlarıyla zengin bir sosyo-kültürel yapı oluşturdu.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 7.542 km²
Rakım 723 m (merkez); Ilgaz Dağı 2.587 m
İklim Karasal iklim — yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlıdır. Kuzeydeki dağlar Karadeniz'in nemli havasını büyük ölçüde keser; Ilgaz çevresi daha yağışlıdır.
Yıllık Yağış ≈ 410 mm
Topografya
- Kızılırmak havzası ve Tatlıçay vadisi
- Ilgaz ve Köroğlu dağları (kuzey)
- Yüksek platolar ve tarım ovaları
Nehirler
- Kızılırmak
- Tatlıçay
- Acıçay
- Devrez Çayı
Göller ve Barajlar
- Kızılırmak üzerindeki göletler
- Çankırı ve ilçe sulama barajları
- Tatlıçay göleti
Nüfus
Toplam 200.549 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 27 kişi/km²
Plaka 18
Alan Kodu 0376
İlçe Sayısı 12
Merkez İlçeler Merkez, Çerkeş, Ilgaz, Şabanözü
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%17
0-14 yaş
%66
15-64 yaş
%17
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%16
Yükseköğretim
%24
Lise
%52
İlk ve Ortaöğretim
%8
Diğer
Önemli Yerler
Taş Mescit (Cemaleddin Ferruh Darülhadisi)
Selçuklu döneminden kalma, içindeki çift yılan kabartmasıyla 'şifa yurdu' olarak bilinen tarihî darülhadis; tıp ve sağlık sembolüyle dikkat çeker.
Çankırı Kalesi ve Emir Karatekin Türbesi
Şehre tepeden bakan tarihî kale ve kenti fetheden Emir Karatekin'in türbesi; Çankırı'nın Türk-İslam tarihinin simgesi.
Sultan Süleyman (Büyük) Camii
Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle yapılan, 16. yüzyıl Osmanlı mimarisinin görkemli örneği; şehir merkezinin manevi durağı.
Ekonomik Faaliyetler
Tarım ve Hayvancılık
Kızılırmak havzasında tahıl ve şeker pancarı; Eldivan'da dünyanın en pahalı baharatı safran; geniş meralarda hayvancılık yapılır.
Tuz ve Madencilik
Koyunbaba Tuz Mağarası, Türkiye'nin önemli tuz üretim merkezlerinden biridir; çevrede madencilik faaliyetleri de yürütülür.
Sanayi ve Turizm
Küçük sanayi siteleri, imalat ve tekstilin yanında tuz mağarası ve Ilgaz ile sağlık ve doğa turizmi gelişmektedir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Çankırı'ın ortanca yaşı 40.3, nüfus yoğunluğu km² başına 26.4 kişidir. Nüfus artış hızı binde +2.8. İlde 4.899 yabancı uyruklu (nüfusun %2.44'i) ve 5.580 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Çankırı, diğer illerden 13.649 kişi alırken 14.061 kişi vermiş — net -412 kişilik iç göç açığı. Uluslararası göçte 932 kişi alırken 1.238 kişi vermiş — net -306 kişilik dış göç açığı. Toplamda il, göç hareketlerinden net -718 kişi kaybetmiştir; buna +43 kişilik doğal nüfus artışı (1.802 doğum - 1.759 ölüm) eklendiğinde ilin genel nüfus dinamiği ortaya çıkar.
Hanehalkı ve Eğitim
Çankırı'da 70.660 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 2.7 kişi. Hanelerin 19.067 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 28.307 kişi ile toplam nüfusun %14.1'ini oluşturur. 4.826 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Çankırı'ın toplam doğurganlık hızı 1.37'dir — nüfus yenilenme eşiği olan 2,1'in altındadır. Evlenme sayısı 990 iken boşanma sayısı 341'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 34 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 27.5, kadınlarda 25.3'dir.
İsim İstatistikleri
Çankırı'da bebeklere en çok verilen isimler Göktuğ (erkek) ve Gökçe (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mustafa ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.