Arslantepe Höyüğü
Geç Kalkolitik Dönem'den Demir Çağı'na uzanan katmanlarıyla Anadolu'nun bilinen ilk şehir devletinin izlerini taşıyan, 2021'de UNESCO Dünya Mirası Kalıcı Listesi'ne giren höyük.
Kısa Tarihçe
Malatya ve çevresi, Hitit döneminden (Melid/Malidiya) itibaren yerleşim gören, Arslantepe Höyüğü'nde Anadolu'nun bilinen ilk şehir devletinin izlerini taşıyan köklü bir bölgedir. Asur, Pers, Roma, Bizans ve Selçuklu dönemlerinin ardından Osmanlı topraklarına katılan şehir, bugünkü merkezini 19. yüzyılda eski yerleşim Battalgazi'den (Eski Malatya) güneye, ovaya doğru taşımıştır. Cumhuriyet döneminde İsmet İnönü ve Turgut Özal gibi iki cumhurbaşkanı yetiştiren Malatya, tarım ve sanayi kimliğiyle bölgenin öncü illerinden biri olmuştur. 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli depremlerden ağır hasar gören şehir, günümüzde yeniden inşa ve canlanma sürecini sürdürmektedir.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 12.259 km²
Rakım ≈ 964 m (ortalama)
İklim Karasal Doğu Anadolu iklimi — kışlar soğuk ve karlı, yazlar sıcak ve kurak geçer; Malatya Ovası'nda yaz sıcaklıkları yükselir.
Yıllık Yağış ≈ 380 mm
Topografya
- Malatya Ovası (kayısı bahçeleriyle kaplı)
- Kuzeyde Beydağı yükseltisi
- Güneyde Toroslar'ın uzantıları
- Fırat Nehri vadisi
Nehirler
- Fırat Nehri
- Tohma Çayı
- Sultansuyu Çayı
Göller ve Barajlar
- Karakaya Baraj Gölü (Fırat Nehri üzerinde)
- Sultansuyu Barajı
- Hancağız Barajı
Nüfus
Toplam 755.854 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 62 kişi/km²
Plaka 44
Alan Kodu 0422
İlçe Sayısı 13
Merkez İlçeler Yeşilyurt, Battalgazi
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%24
0-14 yaş
%66
15-64 yaş
%10
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%20
Yükseköğretim
%26
Lise
%47
İlk ve Ortaöğretim
%7
Diğer
Önemli Yerler
Battalgazi Ulu Camii ve Eski Malatya Surları
Anadolu Selçuklu döneminden kalma Ulu Cami ve şehrin eski yerleşim merkezini çevreleyen tarihi surlar.
Kernek Külliyesi
Cami, çeşme ve hamamdan oluşan, şehrin Osmanlı dönemi dini-sosyal yaşamının merkezlerinden biri.
Malatya Müzesi
Arslantepe ve çevre höyüklerden çıkarılan arkeolojik eserlerin sergilendiği il müzesi.
Yeni Cami
Cumhuriyet döneminin simge camilerinden, şehir merkezinin görsel referans noktalarından biri.
Karakaya Baraj Gölü
Fırat Nehri üzerinde oluşturulan geniş baraj gölü; tekne turları ve manzarasıyla bilinir.
Ekonomik Faaliyetler
Tarım (Kayısı)
Dünya kuru kayısı üretiminin büyük bölümünü karşılayan Malatya Ovası, şehri küresel çapta tanınan bir tarım markası hâline getirir.
Tekstil ve Gıda Sanayi
Organize sanayi bölgelerinde gelişen tekstil ve gıda işleme tesisleriyle bölgenin sanayi merkezlerinden biridir.
Ticaret ve Lojistik
Doğu Anadolu'nun ticaret ve dağıtım merkezlerinden biri olarak bölgesel pazarlara hizmet verir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Malatya'nın ortanca yaşı 36; nüfus artış hızı binde +7,1 ile büyüyor. Nüfus yoğunluğu km² başına 62,8 kişidir. İlde 3.711 yabancı uyruklu (nüfusun %0.49'si) ve 7.417 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Malatya, diğer illerden 28.684 kişi alırken 30.104 kişi vermiş. Uluslararası göçte 1.160 kişi alırken 1.790 kişi vermiş. il, iç göçte net -1.420 kişilik ve uluslararası göçte -630 kişilik kayıp verse de, +3.044 kişilik doğal nüfus artışı (7.438 doğum - 4.394 ölüm) bu kayıpları aşarak toplam nüfus artışını pozitif tutuyor.
Hanehalkı ve Eğitim
Malatya'nın 236.048 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,1 kişi. Hanelerin 51.763 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 126.154 kişi ile toplam nüfusun %16.7'ini oluşturur. 29.181 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Malatya'nın toplam doğurganlık hızı 1,4'dir. Evlenme sayısı 4.795 iken boşanma sayısı 1.235'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 26 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 28,9, kadınlarda 26,8'dir.
İsim İstatistikleri
Malatya'da bebeklere en çok verilen isimler Alparslan (erkek) ve Defne (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mehmet ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.