Göreme Açık Hava Müzesi
Kaya oyma kiliseleri ve freskleriyle UNESCO Dünya Mirası listesindeki açık hava müzesi.
Kısa Tarihçe
Nevşehir ve çevresi, Hitit döneminden itibaren yerleşim gören, volkanik tüf tabakalarının aşınmasıyla oluşan peri bacaları ve yeraltı şehirleriyle (Derinkuyu, Kaymaklı) erken Hristiyanlık döneminde zulümden kaçan toplulukların sığındığı bir bölge olmuştur. Antik dönemde Nissa, Yunanca Neapolis ('yeni şehir') adlarıyla anılan yerleşim, Selçuklu döneminde Muşkara adını almıştır. 18. yüzyılda Osmanlı sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın doğduğu bu köyü imar ederek bugünkü 'yeni kent' anlamındaki Nevşehir adını vermesiyle şehir kimliğine kavuşmuştur. 1954'te Niğde'ye bağlı bir ilçeyken il statüsü kazanan Nevşehir, günümüzde Kapadokya turizminin idari ve ekonomik merkezi konumundadır.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 5.485 km²
Rakım ≈ 1.260 m (şehir merkezi)
İklim Karasal İç Anadolu iklimi — kışlar soğuk ve karlı, yazlar sıcak ve kurak geçer.
Yıllık Yağış ≈ 380 mm
Topografya
- Volkanik tüf oluşumları ve peri bacaları (Kapadokya bölgesi)
- Erciyes ve Hasan Dağı'nın kül tabakalarıyla şekillenen platolar
- Kızılırmak Vadisi
Nehirler
- Kızılırmak (il sınırlarından geçen kısmı)
- Damsa Deresi
Göller ve Barajlar
- Damsa Barajı
- Nevşehir'in çeşitli sulama göletleri
Nüfus
Toplam 320.150 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 58 kişi/km²
Plaka 50
Alan Kodu 0384
İlçe Sayısı 8
Merkez İlçeler Merkez
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%20
0-14 yaş
%63
15-64 yaş
%17
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%17
Yükseköğretim
%25
Lise
%50
İlk ve Ortaöğretim
%8
Diğer
Önemli Yerler
Derinkuyu ve Kaymaklı Yeraltı Şehirleri
Çok katlı, binlerce kişiyi barındırabilen antik yeraltı yerleşimleri.
Uçhisar Kalesi
Kapadokya'nın en yüksek noktalarından, kayaya oyulmuş doğal kale.
Paşabağı (Keşişler Vadisi)
Çok başlı peri bacalarıyla ünlü, keşişlerin inzivaya çekildiği vadi.
Hacı Bektaş Veli Külliyesi
Bektaşi tarikatının kurucusu Hacı Bektaş Veli'nin türbesini barındıran külliye.
Avanos Çömlekçiliği ve Kızılırmak Kıyısı
Kızılırmak'ın kırmızı kilinden binlerce yıldır süren çömlekçilik geleneğinin merkezi.
Ekonomik Faaliyetler
Turizm
Kapadokya'nın dünya çapında tanınan peri bacaları, sıcak hava balonu turları ve mağara otelleriyle Türkiye'nin en önemli turizm merkezlerinden biridir.
Tarım (Bağcılık ve Patates)
Kapadokya şarapçılığının kaynağı üzüm bağları ve patates üretiminde Türkiye'nin önemli illerinden biridir.
El Sanatları
Avanos'un binlerce yıllık çömlekçilik geleneği ve halı-kilim dokumacılığı bölgenin özgün ekonomik faaliyetlerindendir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Turizm kenti Nevşehir'in ortanca yaşı 36,6; nüfus artış hızı binde +6,9 ile güçlü bir büyüme gösteriyor. Nüfus yoğunluğu km² başına 58,1 kişidir. İlde 7.755 yabancı uyruklu (nüfusun %2.42'si) ve 10.650 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Nevşehir, diğer illerden 12.803 kişi alırken 12.029 kişi vermiş. Uluslararası göçte 1.131 kişi alırken 1.849 kişi vermiş. il, iç göçte net +774 kişilik bir kazanç sağlarken, uluslararası göçte -718 kişilik bir açık var. Doğal nüfus artışı (+921 kişi) ile birlikte büyüme dengeli bir görünüm sergiliyor.
Hanehalkı ve Eğitim
Nevşehir'in 103.769 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 2,9 kişi. Hanelerin 22.493 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 47.667 kişi ile toplam nüfusun %14.9'ini oluşturur. 5.732 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Nevşehir'in toplam doğurganlık hızı 1,4'dir. Evlenme sayısı 2.043 iken boşanma sayısı 863'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 42 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 27,4, kadınlarda 24,9'dir.
İsim İstatistikleri
Nevşehir'de bebeklere en çok verilen isimler Göktuğ (erkek) ve Alya (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mustafa ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.