Van Hakkında Genel Bilgiler

Van, MÖ 9. yüzyılda Urartu Krallığı'na Tuşpa adıyla başkentlik yapmış, Van Kalesi'ndeki çivi yazılı kaya kitabeleri bu döneme tanıklık etmektedir. Pers, Roma, Bizans ve çeşitli Türk-İslam devletlerinin egemenliğinden geçen şehir, 1514'te Çaldıran ilçesinde yaşanan ve Osmanlı-Safevi rekabetinde dönüm noktası olan Çaldıran Muharebesi'nin ardından Osmanlı topraklarına katılmıştır. Akdamar Adası'ndaki 10. yüzyıla ait Ermeni kilisesi, bölgenin çok kültürlü tarihine dair önemli bir mirastır. 23 Ekim 2011'de yaşanan büyük depremden ağır hasar gören Van, o tarihten bu yana yeniden inşa sürecini sürdürmüş; günümüzde hayvancılık, kahvaltı kültürü ve Van Gölü turizmiyle Doğu Anadolu'nun önemli illerinden biri olmaya devam etmektedir.

Yüzölçümü 20.921 km² (Türkiye'nin yüzölçümü bakımından beşinci büyük ili)

Rakım ≈ 1.750 m (şehir merkezi, Van Gölü kıyısı)

İklim Sert karasal Doğu Anadolu iklimi — kışlar çok soğuk ve karlı, yazlar serin ve kurak geçer; Çaldıran ilçesi Türkiye'nin en soğuk bölgelerinden biridir.

Yıllık Yağış ≈ 400 mm

Toplam 1.112.013 (TÜİK 2025)

Yoğunluk 53 kişi/km²

Plaka 65

Alan Kodu 0432

İlçe Sayısı 13

Merkez İlçeler İpekyolu, Tuşba, Edremit

Genel Görünüm

Van'ın ortanca yaşı 26,1 ile incelenen iller arasında en genç nüfus yapılarından birine sahip; toplam doğurganlık hızı 1,98 ile nüfus yenilenme eşiğine (2,1) yakın, en yüksek değerlerden biri. Buna karşın nüfus artış hızı binde -5,4 ile geriliyor. İlde 3.703 yabancı uyruklu (nüfusun %0.33'si) ve 5.879 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.

Göç Dengesi

Van, diğer illerden 33.903 kişi alırken 62.422 kişi vermiş. Uluslararası göçte 1.021 kişi alırken 941 kişi vermiş. il, iç göçte net -28.519 kişilik — incelenen tüm iller arasında görülen en büyük iç göç açığı — ağır bir kayıp veriyor (33.903 alım - 62.422 veriş). Uluslararası göç dengesi ise küçük bir fazlayla (+80 kişi) neredeyse nötr. +15.472 kişilik olağanüstü güçlü doğal nüfus artışına (18.756 doğum - 3.284 ölüm) rağmen bu devasa iç göç kaybı toplam artış hızını negatife çeviriyor — Van, genç ve yüksek doğurganlıklı bir nüfusa sahip olmasına karşın dışa göçün en çok etkilediği illerden biri.

Hanehalkı ve Eğitim

Van'ın 259.251 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 4,2 kişi. Hanelerin 32.155 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 118.116 kişi ile toplam nüfusun %10.6'ini oluşturur. 45.081 kişi okuma-yazma bilmemektedir.

Hayati İstatistikler

Van'ın toplam doğurganlık hızı 2,0'dir. Evlenme sayısı 7.212 iken boşanma sayısı 800'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 11 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 28,2, kadınlarda 25,4'dir.

İsim İstatistikleri

Van'da bebeklere en çok verilen isimler Mi̇ran (erkek) ve Asel (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Yusuf ve Zeynep'dir.

Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.