gazeteler.info.tr
Avusturya Rehberi

Avusturya bayrağıAvusturya Hakkında Genel Bilgiler

Avusturya'nın Habsburg hanedanından Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'na, 1938 Anschluss'tan 1955 Devlet Antlaşması ve sonsuz tarafsızlığa uzanan tarihi üzerine kapsamlı bir bakış.

Habsburg Hanedanının Yükselişi

Habsburg hanedanının gücü, Rudolf'un 29 Eylül 1273'te Alman kralı I. Rudolf olarak seçilmesiyle geri döndü; Rudolf, Bohemya Kralı Otakar'ın kurduğu güçlü konumu baltalamaya girişti. 1276'da Rudolf ve müttefikleri Avusturya'yı işgal ederek Otakar'ı boyun eğmeye ve Avusturya üzerindeki iddialarından vazgeçmeye zorladı. İki yıl sonra, kaybettiklerini geri almaya çalışırken Otakar, Rudolf ve Macarların birleşik güçleri tarafından yenilgiye uğratılarak Dürnkrut yakınlarındaki savaş alanında öldürüldü (26 Ağustos 1278). Alman prensleri Rudolf'a Otakar'a karşı yeterli destek vermediğinden, kendisini onlara bağlı hissetmedi ve eski Babenberg topraklarını kendi hanedanı için elde etmeye girişti.

Avusturya İmparatorluğu ve 1867 Uzlaşması

Avusturya İmparatorluğu, Habsburg monarşisi tarafından yönetilen toprakların resmi tanımı olarak 1804'e dayanır; bu yıl, son Kutsal Roma İmparatoru Francis II kendisini Avusturya İmparatoru I. Francis olarak ilan etti. İki yıl sonra Kutsal Roma İmparatorluğu sona erdi. Napolyon'un düşüşünün ardından (1814-15) Avusturya, Alman devletlerinin lideri olarak yeniden ortaya çıktı; ancak 1866 Avusturya-Prusya Savaşı, Avusturya'nın Alman Konfederasyonu'ndan çıkarılmasıyla sonuçlandı ve İmparator Franz Joseph'i politikasını doğuya yönlendirmeye ve heterojen imparatorluğunu pekiştirmeye yöneltti. 8 Şubat 1867'de sonuçlanan müzakereler, Macarlarla bir uzlaşmaya (Ausgleich) yol açtı; bu anlaşma imparator ile Macaristan arasında bir uzlaşmaydı, imparatorluğun diğer halklarıyla değil.

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu (1867-1918)

1867 Uzlaşması'yla oluşturulan 'İkili Monarşi', mevcut Avusturya imparatoruna ek olarak bir Macaristan kralı yarattı; her ikisi de aynı kişi olsa da, Macaristan kendi parlamentosuna ve önemli özerkliğe kavuştu. Franz Joseph, Avusturya-Macaristan'ın kuruluşundan 1916'daki ölümüne kadar her iki unvanı da taşıdı. Monarşi, 1914'e kadar birçok azınlığı arasında hassas bir dengeyi korudu; o yıl bu denge, Avusturya-Macar Franz Ferdinand'ın bir Sırp milliyetçi tarafından suikaste kurban gitmesiyle bozuldu ve bu olay I. Dünya Savaşı'nı tetikledi.

I. Dünya Savaşı ve İmparatorluğun Çöküşü

16 Ekim 1918'de Karl, Avusturya'yı Alman, Çek, Güney Slav ve Ukrayna olmak üzere dört bileşenden oluşan federal bir birliğe dönüştüren bir bildirge yayınladı; ancak bu, Habsburg monarşisinin resmi tasfiyesinin temelini oluşturdu. Düşmanlıklar, 3 Kasım 1918'de imzalanan bir ateşkesle sona erdi; 300.000'den fazla Avusturya-Macar askeri, belgelerdeki ifade yanlışlıkları nedeniyle İtalyan ordusu tarafından esir alındı. Saint-Germain Antlaşması, Habsburg imparatorluğunun dağılmasını resmen tanıdı; imparatorluk Çekoslovakya, Yugoslavya, Polonya ve Romanya gibi devletlere bölündü.

1938 Anschluss ve Nazi İşgali

Holocaust Ansiklopedisi'ne göre 11-13 Mart 1938'de Nazi Almanyası, komşu Avusturya'yı ilhak etti; bu olay Anschluss (birleşme) olarak bilinir. Naziler bu ilhakla Versay Antlaşması'nı ve Saint-Germain Antlaşması'nı açıkça ihlal etmiştir — bu antlaşmalar Avusturya ile Almanya'nın birleşmesini açıkça yasaklamıştı. Anschluss, Nazi Almanyası'nın gerçekleştirdiği ilk toprak genişletme eylemiydi ve savaş sonrası Avrupa düzenine karşı Nazi hor görüsünü göstermiştir. ABD Dışişleri Bakanlığı arşivlerine göre Avusturya, savaş sonrası Avrupa'da benzersiz bir durumdaydı — 1938'de Nazi Almanyası tarafından tamamen ilhak edilen tek ulus olması, savaş boyunca Avusturya'nın kurban mı yoksa suç ortağı mı olduğu sorusunu sürekli gündeme getirmiştir.

1955 Devlet Antlaşması ve Sonsuz Tarafsızlık

Dört işgalci güç ve Avusturya temsilcileri tarafından 15 Mayıs 1955'te Viyana'da imzalanan Devlet Antlaşması, Avusturya cumhuriyetini 1938 öncesi sınırlarında 'egemen, bağımsız ve demokratik bir devlet' olarak resmen yeniden kurdu; Anschluss'u ve Habsburgların restorasyonunu yasakladı. Antlaşma 27 Temmuz 1955'te yürürlüğe girdi; 25 Ekim'e kadar tüm işgal kuvvetleri geri çekildi. 26 Ekim'de sonsuz Avusturya tarafsızlığına ilişkin bir anayasa yasası ilan edildi. Avusturya Federal Meclisi, Ekim 1955'te 'Avusturya kendi özgür iradesiyle sonsuz tarafsızlığını ilan eder' şeklinde bir anayasa yasasını kabul etti; bu yasa Avusturya'nın hiçbir askeri ittifaka katılmayacağını ve topraklarında yabancı askeri üslere izin vermeyeceğini belirtti. 1955'ten bu yana tarafsızlık, Avusturya kimliğinin derinden kök salmış bir unsuru haline gelmiştir.

Coğrafya

Orta Avrupa'da yer alan Avusturya, Doğu Alpler ve çok sayıda göl dahil çeşitli bir coğrafyaya sahiptir. Yüzölçümü 83.878 km², 2025 nüfusu 9.197.200'dür. Resmi dil Almancadır. Ülke, Avrupa Birliği'nin genel GSYİH'sine önemli katkı sağlamaktadır.

Tolunay Aktürk
Bu Rehberi Hazırlayan
Tolunay Aktürk · Çankırı · Gönüllü Araştırmacı

Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.